Katowice zajęły 8. miejsce na 18 miast europejskich ubiegających się o tytuł Zielonej Stolicy Europy. Międzynarodowe jury doceniło m.in. starania Katowic o poprawę jakości powietrza i współpracę z mieszkańcami, w tym elementy projektu KATOobywatel jak aplikacje wCOP drzewo i Naprawmyto.pl czy sianie łąk kwietnych.
Zielona Stolica Europy to tytuł przyznawany przez Komisję Europejską miastom o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., w uznaniu ich transformacji w okresie ostatniej dekady, zaangażowania w poprawę jakości środowiska, a co za tym idzie w poprawę warunków życia mieszkańców. Organizatorzy konkursu często podkreślają, że nie ma miast idealnych, a każde ze względu na swoją historię jest inne. Cenione są zwłaszcza inicjatywy wykraczające poza standard. Pod uwagę brane są nie tylko dotychczasowe osiągnięcia, ale także wizja i cele, jakie miasto stawia przed sobą, a motywowanie i zachęcanie całej społeczności do działań na rzecz zrównoważonego rozwoju jest równie ważne co ekonomia. Bo w Zielonej Stolicy Europy najważniejsi są ludzie: mieszkańcy, turyści, firmy, organizacje, instytucje publiczne i prywatne i inne składające się na miasto. Pierwszą Zieloną Stolicą Europy w 2010 roku został Sztokholm. Później tytuł zdobyły m.in. Hamburg, Kopenhaga, Essen, Oslo czy Lizbona. Jak dotąd nie udało się to żadnemu polskiemu miastu, choć swoich sił w konkursie próbowały już m.in. Warszawa, Wrocław czy Bydgoszcz. W bieżącej edycji wśród osiemnastu miast – kandydatów, poza Katowicami wystartowały również Kraków, Gdańsk i Poznań. Ostatecznie w finale znalazły się Dijon (Francja), Grenoble (Francja), Tallinn (Estonia) i Turyn (Włochy). Kraków zajął miejsce piąte, Katowice ósme. Gdańsk i Poznań nie pochwaliły się wynikiem.
Aplikację Katowic przygotował Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, we współpracy z interdyscyplinarnym zespołem pracowników Urzędu Miasta i instytucji miejskich. Zaangażowali się też miejscy radni. – Ósme miejsce to bardzo dobry rezultat, zważywszy że rywalizowaliśmy z miastami, które mają bardzo duże osiągnięcia we wdrażaniu projektów związanych z szeroko rozumianą ekologią i dbałością o ochronę środowiska – komentuje Maciej Stachura, naczelnik wydziału komunikacji społecznej Urzędu Miasta w Katowicach. W raporcie doceniono silne strony Katowic i działania podejmowane w ostatnich latach. Podkreślono m.in. skuteczną walkę o czyste powietrze czy wysoką aktywność miasta w zakresie stwarzania możliwości partycypacji mieszkańców m.in. poprzez największy w Polsce budżet obywatelski, aplikacje NaprawmyTo i wCOPdrzewo czy akcje jak wspólne sianie łąk kwietnych. – Udział w konkursie traktujemy jako zobowiązanie do dalszych starań o poprawę jakości życia w mieście. Chcemy to robić wspólnie z mieszkańcami, dlatego oddajemy do ich dyspozycji nowe narzędzia, w tym Zielony Budżet Obywatelski i duże środki finansowe. Istotna jest też poprawa zbiorowej świadomości ekologicznej, dzięki której nasze starania będą skuteczniejsze. Temu właśnie służą takie akcje jak wspólne sianie łąk czy sprzątanie terenów zielonych i wiele innych działań – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Ocenie w konkursie podlegają osiągnięcia miast w 12 obszarach: klimatu, transportu publicznego, zieleni w mieście, przyrody i bioróżnorodność, powietrza, hałasu, odpadów, gospodarki wodnej, gospodarowania ściekami, ekoinnowacji, gospodarki energetycznej i zarządzania środowiskiem. Katowice najwyżej, bo na 5. miejscu na 18 miast, oceniono w 3 podkategoriach: zarządzania, adaptacji do zmian klimatycznych i walki z hałasem. W raporcie podkreślano m.in. że Katowice mają dobrze przygotowaną strategię działań i jasno określone cele a także to, że w ostatnich latach zrealizowano w Katowicach projekty związane z kompleksowym zagospodarowaniem zieleni oraz retencją wody. W zakresie walki z hałasem doceniono działania zmierzające do ograniczania ruchu samochodowego – m.in. poprzez rozwój sieci rowerów miejskich, budowę dróg rowerowych czy też projekty dotyczące komunikacji publicznej. W górnej połowie stawki Katowice ulokowały się także w kategoriach ograniczania zmian klimatycznych (6. miejsce), wody (6), gospodarki odpadami (7) przyrody i bioróżnorodności (8) oraz jakość powietrza (9). W raporcie podkreślono, że „Miasto Katowice doskonale rozumiem wyzwanie jakim jest jakość powietrza […] Zasadniczo działania podejmowane przez miasto są dobrze ukierunkowane i odpowiadają na problemy związane z jakością powietrza”. Podkreślono, że „użycie dronów do badania jakości powietrza jest cenne i innowacyjne”. W kategorii dotyczącej przyrody podkreślono, że Katowice mają znaczną ilość zieleni, a także, że „należy pochwalić władze za identyfikację i ochronę najważniejszych miejsc i gatunków poprzez działania prawne i aktywne zarządzanie”.
W czterech kategoriach Katowice ulokowały się w drugiej połowie tabeli rankingowej, warto jednak podkreślić, że w żadnej z nich nie wypadły słabo – nie spadając niżej niż na 12. miejsce na 18 miast. W kategoriach zrównoważonej mobilności miejskiej oraz zrównoważonego zagospodarowania terenu, a także eko-innowacji Katowice zajęły 11. miejsce, z kolei dla wydajności energetycznej – 12. miejsce. W raporcie podkreślono, że „wysiłki miasta związane z transformacją z miasta przemysłowego w miasto aspirujące na pozycję lidera w zielonej gospodarce – dzięki elementom takim jak budownictwo pasywne, odnawialne źródła energii (OZE), zrównoważony transport, produkcja i dystrybucja ciepła oraz gospodarka ściekami i odpadami – są imponujące”. Jednocześnie jako obszar rozwojowy dla Katowic wskazano konieczność intensyfikacji wysiłków związanych z wdrażaniem idei gospodarki obiegu zamkniętego. A choć zauważono wzrost liczby inwestycji związanych z montażem odnawialnych źródeł energii, wskazano także, że działania te muszą zostać zintensyfikowane.
Na stronie konkursu czytamy:
Świat boryka się z bezprecedensowym kryzysem zdrowotnym, społecznym i gospodarczym. Stałe zaangażowanie miast w zrównoważony rozwój staje się jeszcze ważniejsze, ponieważ zielone miasta są nie tylko zdrowszymi miejscami do życia, ale także są bardziej odporne na przyszłe kryzysy spowodowane zmianami klimatu, utratą różnorodności biologicznej i niedoborem zasobów.