Renowacja zabytkowej mozaiki na fasadzie budynku przy pl. Wyzwolenia 4 w Katowicach – Nikiszowcu została nagrodzona w prestiżowym konkursie „Modernizacja Roku 2017”. Projekt został zrealizowany w ramach Budżetu Obywatelskiego przez Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej.
„Róże Nikiszowca” to unikalna mozaika na fasadzie budynku w Katowicach-Nikiszowcu przy Placu Wyzwolenia 4. Wniosek o jej renowację w 2016 roku złożyła Elżbieta Zacher i – dzięki głosom mieszkańców – projekt został zrealizowany. Teraz jury ogólnopolskiego konkursu Modernizacja Roku 2017 doceniło efekt prac konserwatorskich i przyznało Katowicom, KZGM oraz wykonawcy prac Sabinie Szkodlarskiej jedyne wyróżnienie w kategorii „renowacje i termomodernizacje” .
Prace polegały na pełnej konserwacji, mającej zatrzymać proces niszczenia. Należało zaimpregnować zwietrzałą zaprawę, zamontować osłabione partie kostek mozaiki, oczyścić stare elementy i zrekonstruować brakujące. Co ciekawe, dopiero w trakcie prac konserwatorskich okazało się, że historyczna mozaika wykonana jest ze szkła!
Mozaika wraz z budynkiem i całym osiedlem została zaprojektowana przez znanych niemieckich architektów, kuzynów Georga i Emila Zillmannów. W Muzeum Miasta Katowic ustalono, że dzieło powstało w 1912 roku. Mozaikę ułożono na południowo-zachodniej elewacji, najbardziej wyeksponowanej części obiektu. Kontekst usytuowania mozaiki w centralnym punkcie osiedla dodatkowo podkreśla jej wartość. Mozaikę wykonano klasyczną techniką z drobnych płytek szklanych tzw. tesserów. Składa się z dwóch jasnobeżowych pasów o wymiarach 630 cm na 120 cm. Oba pasy oddzielone są od siebie oknami pierwszego i drugiego piętra. Na każdym pasie przedstawione są trzy czerwone róże połączone łodygą z zielonymi listkami. Mozaika o wzorze kwiatowym nawiązuje do ornamentów na śląskim stroju ludowym. Zdobienie to jest unikatowe – w górnośląskich osiedlach robotniczych nie ma drugiego takiego przykładu budynku zdobionego mozaiką. Również bardzo rzadkie w architekturze XX wieku jest stosowanie tego typu dekoracji na elewacjach świeckich budynków. Szczególną wartością jest również zastosowany motyw – nawiązanie do ludowego stroju śląskiego podkreśla związek osiedla i jego mieszkańców z regionem, wskazując jednocześnie na śląskie tradycje. Ponadto mozaika charakteryzuje się dużymi wartościami artystycznymi i starannością wykonania. Decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków mozaika w kwietniu 2014 r. została wpisana do rejestru zabytków ruchomych pod numerem B/268/14.
Osiedle robotnicze Nikiszowiec zostało wybudowane na przełomie pierwszej i drugiej dekady XX wieku. W skali europejskiej zostało uznane za unikatowy zespół przestrzenny i w konsekwencji nadano mu miano pomnika historii. Zabudowa osiedla zachowała się do dnia dzisiejszego w niezmienionej formie, stanowiąc charakterystyczny i zwarty zespół o silnym indywidualnym wyrazie architektonicznym. Z archiwalnych materiałów wynika, że pierwotnie w budynku przy Placu Wyzwolenia 4 mieściła się gospoda z salą widowiskową i kręglarnią w piwnicach.
Zlecającym i nadzorującym prace polegające na konserwacji i zabezpieczeniu mozaiki był Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach. Prace nadzorował Józef Biskup, jeden z najbardziej doświadczonych w KZGM inspektorów budowlanych. Współpracę z właścicielem budynku, Hutniczo-Górniczą Spółdzielnią Mieszkaniową, w ramach Budżetu Obywatelskiego koordynowała Małgorzata Karpiel. Autorką Programu Konserwatorskiego, zatwierdzonego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i wykonawcą prac była Sabina Szkodlarska.