Przedszkolaki z Katowic uczą się wymieniać rzeczami dzięki projektowi „Nie używasz? Wymień się!”. Na bazie eksperymentu powstanie poradnik dla innych dzieci.
Wymienianie się rzeczami i dawanie drugiej szansy niepotrzebnym przedmiotom wpisuje się w ideę gospodarki cyrkularnej, polegającej na minimalizowaniu produkcji odpadów. To zachęta, by nie wyrzucać rzeczy, które nie są nam już potrzebne, a z drugiej strony szukać takich z „drugiego obiegu” zamiast zawsze kupować nowe. To ekonomiczne, ale też bardziej ekologiczne rozwiązanie. A jak wymienianie się rzeczami wyjdzie dzieciom? Urząd Miasta w Katowicach postanowił sprawdzić to, inaugurując akcję „Nie używasz? Wymień się!”. Początek akcji zbiegł się z trwającym w Katowicach Światowym Forum Miejskim (WUF 11), poświęconym politykom miejskim i 17 celom zrównoważonego rozwoju. W otwartym naborze wybraliśmy dziesięć przedszkoli, a wśród kryteriów branych pod uwagę były m.in. dotychczasowe doświadczenia przedszkola związane z ideą Gospodarki Obiegu Zamkniętego i pomysły na zaangażowanie przedszkolaków w wymienianie się rzeczami. Udział w akcji mogły wziąć wyłącznie przedszkola prowadzone przez miasto Katowice.
W ramach akcji powstało dziesięć prototypowych wymienialników, które zaprojektowała i wykonała Fundacja Bobrowe Żeremia. Do ich stworzenia posłużyła sklejka z odzysku. Przedszkolaki miały za zadanie złożenie wymienialników podczas specjalnych warsztatów w KATO Urban Corner, czyli przestrzeni przy ul. Pocztowej 5, towarzyszącej Światowemu Forum Miejskiemu w Katowicach. Była to m.in. zachęta do majsterkowania, samodzielnego tworzenia rzeczy i promocja rzemiosła. O idei wymieniania się i tego, jaki ma to wpływ na środowisko, opowiadała Aleksandra Stasiak, aktywistka ze Stowarzyszenia Wolnej Herbaty. Stowarzyszenie od kilku lat tworzy pierwszy Śląski Wymienialnik, który w czasie pandemii rozwinął się przede wszystkim w internecie, a grupa liczy dziś ponad 14 tys. członków. Stowarzyszenie organizuje też cyklicznie kawiarenki naprawcze, gdzie zachęca, żeby naprawiać a nie wyrzucać zepsuty sprzęt.
– Wymieniamy się zgodnie z zasadami ujętymi w regulaminie. Oddajemy za darmo to, co nam jest niepotrzebne i robimy to oczywiście bezpłatnie, nie tworząc też „list zakupowych” rzeczy, których oczekujemy w zamian. Zachęcamy do wykorzystywania przedmiotów w sposób nieoczekiwany np. z woreczków foliowych można tworzyć dywaniki albo z koszulek siatki bezszwowe na zakupy – mówi Aleksandra Stasiak ze Stowarzyszenia Wolnej Herbaty, menadżer Faza Charity Shop w Katowicach. – Na tej samej zasadzie warto uczyć dzieci, że lepiej dać drugie życie np. plastikowej zabawce, niż ją wyrzucić. Ograniczać zakup nowych rzeczy w sklepie. W dzieciach można też rozbudzić śmiałość do naprawiania zabawek, żeby mogły się pochwalić: nie wyrzuciłem, tylko naprawiłem – dodaje.
Wymienialniki po ich wspólnym złożeniu trafiły do przedszkoli, gdzie są testowane, a każde z przedszkoli poszuka swojego sposobu na zaangażowanie dzieci i rodziców w system wymieniania się np. zabawkami czy książkami. To dodatkowo będzie służyło promocji czytelnictwa i np. korzystania z bibliotek zamiast kupowania nowych książek w sklepie. Formuła jest jednak dowolna i zależna od kreatywności uczestników eksperymentu. Zdobyte w ten sposób doświadczenia posłużą do rozwijania idei wymieniania się w kolejnych przedszkolach.